Kveikjum neistann er heildstætt 10 ára þróunar- og rannsóknarverkefni sem hófst í Grunnskóla Vestmannaeyja haustið 2021. Markmið verkefnisins er að innleiða vísindalega rannsakaðar aðferðir í skólastarf til að hámarka færni, vellíðan og áhugahvöt nemenda.
KN setur leiðir innleiðingu og eftirfylgni verkefnisins í nánu samstarfi við mennta- og barnamálaráðuneytið, Vestmannaeyjabæ og Háskóla Íslands.
Staða og þróun
Verkefnið byggir á rauntímagögnum og stöðugri þróun. Hinn eiginlegi rannsóknarhópur í Vestmannaeyjum er nú kominn í 5. bekk (árið 2026) og verður honum fylgt eftir næstu árin.
- Tilbúið til innleiðingar: Búið er að fullþróa fyrstu þrjú ár verkefnisins (1.– 3. bekkur). Skólar sem hefja vegferðina geta nýtt sér fullmótaða handbók, mælitæki og reynslu fyrir þessi skólastig.
- Í vinnslu: Nú stendur yfir virk þróun á næsta fasa verkefnisins, sem nær yfir 4., 5. og 6. bekk. Þannig vex verkefnið með nemendunum og verður að lokum heildstætt kerfi fyrir grunnskóla.
- Innleiðingarferlið: Skólar hefja innleiðinguna með 1. bekk eða 1. og 2. bekk. og eftir því sem árin líða bætast nýir 1. bekkir við.
Vísindalegur grundvöllur og rannsóknir
Einn helsti styrkur Kveikjum neistann er hin kröfuharða vísindalega nálgun. Verkefnið er virk menntarannsókn þar sem sérhver aðferð er mæld og niðurstöður birtar í alþjóðlegum fagtímaritum. Nú þegar hafa sjö vísindagreinar verið birtar um verkefnið.
Helstu niðurstöður sýna:
- Framúrskarandi líðan: Nemendur í Kveikjum neistann mælast með marktækt betri líðan og meira öryggi í skólanum en stórir erlendir samanburðarhópar.
- Árangursríkt læsi: Við byggjum lestrarkennslu á hljóðaaðferð (phonics). Rannsóknir okkar sýna að 56,9% íslenskra barna hafa þegar brotið lestrarkóðann við skólabyrjun, sem undirstrikar mikilvægi þess að bjóða strax upp á réttar áskoranir við hæfi (LÆS-aðferðin).
- Ánægja og leikni: Rannsóknir okkar staðfesta að ástríðutímar og hreyfing eru þau fög sem börnum líkar best, sem styður við þá kenningu að gleði og áhugi séu undirstaða námsárangurs.
(Ítarlegt yfirlit yfir allar birtingar má finna undir flipanum Rannsóknir).
Lyklar verkefnisins:
Starfshættir KN setursins byggja á sex meginlyklum sem samofnir eru skóladeginum:
- Læsi og skapandi miðlun: Áhersla á hljóðaaðferðina sem grunn, fylgt eftir með skapandi skrifum og framsögn.
- Sterkur grunnur í raungreinum: Stærðfræði fest í sessi með markvissri þjálfun og náttúrufræði efld með verklegum verkefnum.
- Gróskuhugarfar og seigla: Markviss þjálfun í hugarfari, ástríðu og þrautseigju frá fyrsta degi.
- Hreyfing sem drifkraftur: Daglega skipulögð hreyfing sem eykur einbeitingu og andlega vellíðan.
- Þjálfunartíminn: Einstaklingsmiðaðar áskoranir þar sem aukakennari tryggir hámarks eftirfylgni.
- Ástríðutíminn: Skapandi valfög í lok dags þar sem nemendur rækta eigin áhugahvöt.
Sérfræðingar KN setursins
Teymi KN setursins skipa sérfræðingar sem leiða rannsóknir, ráðgjöf og þróun:
- Hermundur Sigmundsson: Prófessor við NTNU og faglegur leiðtogi rannsókna.
- Einar Gunnarsson: Sérfræðingur sem stýrir innleiðingu og verkefnastjórnun.
- Helga Sigrún Þórsdóttir: Sérfræðingur í mælingum og greiningu gagna.
- Svava Hjaltalín: Sérfræðingur í handleiðslu kennara og þróun mælitækja.